Rozwoj sil wytworczych

Początki kapitalizmu sięgają połowy XVI wieku. W schyłkowym stadium feudalizmu, w wiekach XIV i XV, istniały już liczne ośrodki miejskie, duże i średniej wielkości miasta z rozwiniętym handlem, rzemiosłem oraz zalążkami banków. Już wtedy wzbogaceni kupcy czy rzemieślnicy poczęli stosować system nakładczy. Polegał on na dostarczaniu przez nakładcę poszczególnym rzemieślnikom (zwanym też chałupnikami) surowców, z których ci, na zlecenie nakładcy, wykonywali określone wyroby. Praca chałupnika była wykonywana na rachunek nakładcy. Po jej wykonaniu chałupnik dostarczał wyprodukowane towary nakładcy, otrzymując określone wynagrodzenie za wykonaną pracę. Były to więc już zalążki pracy najemnej. Nie była to jednak jeszcze produkcja kapitalistyczna; dokonywała się środkami pracy będącymi własnością chałupnika (dom, warsztat i inne narzędzia produkcji). Z czasem poszczególni nakładcy, przeważnie bogaci kupcy, zaczęli budować własne zakłady pracy i zatrudniać w nich najemnych robotników,. z reguły zubożałych rzemieślników. Zakłady te nazywano manufakturami. Była to już produkcja na większą skalę w porównaniu ż warsztatami rzemieślniczymi. Cechą produkcji w manufakturach w pierwszych, fazach ich istnienia była kooperacja prosta, tzn. robotnicy manufaktur nadal, jak w zakładach rzemieślniczych, wykonywali indywidualnie, od' początku do końca dany produkt. Skooperowanie wykonawców w jednym zakładzie (pod jednym dachem), mimo tradycyjnych metod wytwarzania, powodowało jednakże zwiększenie wydajności pracy. Właściciel manufaktury, przy pomocy nadzorców, narzucał wzmożone tempo pracy.
System reklamy Test